Φαιστός - Aρχαιολογικός χώρος

Η Φαιστός υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες πόλεις της Μινωικής Κρήτης, χτισμένη 55 χιλιόμετρα νότια του σημερινού Ηρακλείου, κοντά στο Τυμπάκι. Τα ερείπια της αρχαίας πόλης δεσπόζουν πάνω σε χαμηλό λόφο στην εύφορη πεδιάδα της Μεσαράς, προσφέροντας πανοραμική θέα στην ευρύτερη περιοχή. Ήταν το δεύτερο σημαντικότερο ανακτορικό κέντρο του μινωικού πολιτισμού, μετά την Κνωσό, καλύπτοντας έκταση περίπου 18 στρεμμάτων.

Η περιοχή κατοικείται ήδη από το 6000 π.Χ., και η Φαιστός γνώρισε παράλληλη ακμή με την Κνωσό μέχρι και τον 1ο αιώνα π.Χ. Το εντυπωσιακό ανάκτορο της Φαιστού, που αποτελεί σήμερα επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο και προσελκύει χιλιάδες τουρίστες ετησίως, ιδρύθηκε γύρω στο 2000 π.Χ. Σύμφωνα με τη μυθολογία, η ίδρυσή του αποδίδεται στον βασιλιά Μίνωα, ενώ βασιλιάς του ανακτόρου φέρεται να ήταν ο αδελφός του, ο μυθικός Ραδάμανθυς.

Ο Ραδάμανθυς, γιος της Ευρώπης και του Δία, ήταν ξακουστός για τη δικαιοσύνη του. Σε αυτόν αποδίδεται η σύνταξη του «Κρητικού Κώδικα», του πρώτου γνωστού νομοθετικού πλαισίου που βασιζόταν σε αρχές δικαιοσύνης, ένα πρότυπο που, σύμφωνα με την παράδοση, ενέπνευσε αργότερα τους νόμους της Σπάρτης. Η φήμη του για την ακεραιότητά του ήταν τέτοια, ώστε μετά τον θάνατό του θεωρήθηκε άξιος να γίνει ένας από τους τρεις κριτές στον Άδη, μαζί με τον Μίνωα και τον Αιακό.

Το ανάκτορο καταστράφηκε ολοσχερώς από ισχυρό σεισμό γύρω στο 1700 π.Χ., αλλά ανοικοδομήθηκε σχεδόν άμεσα. Ωστόσο, από εκείνη την περίοδο και έπειτα η πόλη άρχισε να παρακμάζει, ενώ την πρωτοκαθεδρία στην περιοχή φαίνεται πως ανέλαβε ο γειτονικός οικισμός της Αγίας Τριάδας, ο οποίος επίσης διαθέτει αξιόλογο αρχαιολογικό χώρο. Παρ' όλα αυτά, η Φαιστός διατήρησε τον χαρακτήρα της ως σημαντικό θρησκευτικό και λατρευτικό κέντρο της νότιας Κρήτης.

Γύρω στο 1450 π.Χ., η πόλη υπέστη εκ νέου καταστροφή, πιθανότατα από σεισμό, αλλά για ακόμη μια φορά αναστηλώθηκε, απέκτησε δικό της νομισματοκοπείο και ανέκτησε την παλιά της ακμή. Αυτή η τελευταία περίοδος άνθησης διήρκεσε έως τον 1ο αιώνα π.Χ., όταν η Φαιστός καταστράφηκε από τη γειτονική Γόρτυνα, που αργότερα, κατά τη ρωμαϊκή εποχή, αναδείχθηκε ως η νέα πρωτεύουσα της Κρήτης.

Τα ερείπια που αντικρίζει σήμερα ο επισκέπτης στη Φαιστό χρονολογούνται κυρίως στην περίοδο 1700–1450 π.Χ. και, σε αντίθεση με εκείνα της Κνωσού, δεν έχουν αναστηλωθεί. Οι πρώτες ανασκαφές ξεκίνησαν το 1900 από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή υπό την καθοδήγηση των αρχαιολόγων Federico Halbherr και Luigi Pernier. Την περίοδο 1950–1971, ο Doro Levi ανέλαβε τη συνέχιση των ερευνών, αναδιαμόρφωσε τον χώρο και εμπλούτισε σημαντικά τη γνώση μας για τον μινωικό πολιτισμό και την ιστορία της Φαιστού.